Historia sportu w Rawiczu

Historia współczesnego sportu w Rawiczu sięga czasów zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Po 123 latach zaborów i zwycięskim Powstaniu Wielkopolskim 17 stycznia 1920 roku nastąpiło przejęcie Rawicza przez Polaków. Tworzenie od podstaw struktur życia w mieście było procesem bardzo trudnym i jednocześnie długim. W zakresie sportu funkcjonowały sekcje i koła Towarzystwa Gimnastycznego „SOKÓŁ” mające swój rodowód jeszcze z czasów zaborów. Działacze i członkowie „TG SOKÓŁ” dzięki tradycjom, dorobkowi cieszyli się nadal w Rawiczu dużą sympatią i popularnością. Na 60 członków należących do rawickiego gniazda „Sokoła”, 30 czynnie uprawiało gimnastykę. Czołowymi działaczami Towarzystwa w Rawiczu byli Bernard Murawski, Antoni Maliński, Kazimierz Tomiak, Jan Nowak i Franciszek Oleś. W mieście działało także Towarzystwo Miłośników Pływania, z którego inspiracji – jak już wspomniano – wybudowano jak na owe czasy nowoczesny basen pływacki. Latem służący do kąpieli i pływania (o długości 25 m), zimą był wykorzystywany jako lodowisko. Był zelektryfikowany, posiadał szatnię i przebieralnię, obok boisko do siatkówki i miejsca do opalania. Początkowo życie sportowe w mieście koncentrowało się wokół powołanego jeszcze w 1923 r. Rawickiego Klubu Sportowego przekształconego później w Kolejowy Klub Sportowy Rawicz. W 1929 powstała w klubie sekcja tenisa ziemnego. Coraz prężniej rozwijał się sport szkolny, z inicjatywy nauczyciela wychowania fizycznego gimnazjum Kazimierza Cepurskiego powołano w październiku 1931 roku Gimnazjalny Klub Sportowy „SAGITTA”. Pierwszym prezesem został Mieczysław Dziuś. Od 1932 roku w „RKS-ie” działały nowe sekcje: koszykówki, siatkówki, boksu, pływania, lekkoatletyki, tenisa stołowego, strzelectwa i hokeja na lodzie. Również poza Rawiczem powstawały drużyny sportowe głównie piłkarskie, min. w Sarnowie i Łaszczynie. Pierwszym Prezesem „RKS-u” był Leon Konkol, obok którego działali: Antoni Sobczak, Piotr Polny i Hieronim Gawron. Od 1937 roku trzon Zarządu klubu tworzyli Antoni Jaśkiewicz – prezes, Jan Czechowski, Antoni Nowak, Marcin Hasiński, Edmund Walczak i Kazimierz Cepurski, a w latach 1937/1938 Henryk Świerczewski – prezes oraz dodatkowo Zygmunt Adamski, Feliks Wleklak, Wacław Warot i Edmund Mowiński. W okresie międzywojennym do wyróżniających się zawodników należeli: piłkarze - bracia Demuthowie, bracia Klemczakowie, Antoni Sobczak, Stanisław Straburzyński, Władysław Drygas, Franciszek Ceglarek, Mikołajczyk, Boguszyk, Łukowski i Janowski, koszykarze: Niedźwiedź, Nadolny, Kuhn, Kamiński i Adamski oraz tenisiści: Łabęda, Makowski, Ignatowicz, Kowalski i Sobczak. Wybuch II wojny światowej spowodował, że życie sportowe w rawickiem zamarło. Prześladowania, jakim poddani byli mieszkańcy Rawicza przez Niemców nie ominęły również sportowców, zawodników i działaczy. W obozie w Oświęcimiu zginął członek RKS-u Bronisław Nadolny, okupacji nie przeżyli także trzej bracia Klemczakowie: Bolesław, Władysław i Lucjan. Wielu sportowców zostało wysiedlonych do Niemiec, min. Franciszek Ceglarek, Janusz Maruwka i Wojciech Łukowski. Mimo dewastacji, jakiej uległy obiekty sportowe oraz zakazom ze strony okupanta organizowania spotkań sportowych, byli zawodnicy potajemnie spotykali się, aby potrenować i pograć szczególnie w piłkę nożną. Najczęściej dochodziło do tego w Sarnowie, ale również w Łaszczynie i Dębnie Polskim. Z chwilą odzyskania niepodległości w styczniu 1945 r. reaktywuje się „RKS”, którego prezesem zostaje Jan Czechowski, a w działalność aktywnie włączają się przedwojenni członkowie „RKS-u”. W maju 1945 r. pracownicy rawickiego węzła kolejowego zakładają Kolejowy Klub Sportowy, na czele którego staje jako prezes Janusz Maruwka. Podstawową działalnością w „KKS-ie” była piłka nożna, a od czerwca z inicjatywy Stanisława Pietraszka sekcja gier sportowych. Wobec ogromnych kłopotów bazowych, sprzętowych i finansowych 17 sierpnia 1945 roku doszło do połączenia obu tych klubów, a nowy klub przyjął nazwę Kolejowy Klub Sportowy Rawicz. Pierwszy Zarząd tworzyli Janusz Maruwka jako prezes, Jan Czechowski, Józef Stasiak, Wacław Maćkowiak, Edward Smolarek, Józef Kaczmarek, Stanisław Koczorowski i Roman Szumiński. W 1948 r. zmieniono nazwę na Klub Sportowy Związków Zawodowych Kolejarzy, a w roku następnym – na Związkowy Klub Sportowy „Kolejarz” Rawicz. Spośród dyscyplin początkowo na pierwszy plan wysuwała się piłka. Stopniowo do piłkarzy dołączali koszykarze, siatkarze, lekkoatleci. Przy Liceum i Gimnazjum Ogólnokształcącym wznowił działalność Międzyszkolny Klub Sportowy „Sagitta”. Sportem o dużych tradycjach jest w Rawiczu żużel, którego początki sięgają okresu międzywojennego. Jeszcze pod koniec lat czterdziestych ponownie uruchomiono stadion z torem żużlowym; w mieście działał wówczas „Motoklub”, włączony w 1949 r. do „Kolejarza”, jako sekcja motorowo-żużlowa. Zespół „Kolejarza” największe sukcesy odnosił w latach 1953–1955; w 1955 r. startujący wówczas w I lidze „Kolejarz” wywalczył tytuł wicemistrza Polski. Jednym z najbardziej znanych rawickich żużlowców był Florian Kapała, który dwukrotnie jako reprezentant klubu zdobył mistrzostwo Polski i reprezentował kraj za granicą, a także bracia Norbert i Rajmund Świtałowie, Marian Spychała, Marian Nowacki, Władysław Szulczewski, Jan Siekalski i in. W 1957 r. rawicki „Kolejarz” spadł do drugiej ligi; do pierwszej powrócił wprawdzie w 1958 r., lecz tylko na jeden rok. Kolejny spadek oznaczał zawieszenie działalności w Rawiczu. W 1960 r. sekcja żużlowo-motorowa została formalnie rozwiązana. W 1950 r. z inicjatywy Kazimierza Suchowiaka i Mariana Szyszki powstało przy Rawickich Zakładach Mechanicznych i Odlewni Żelaza (późniejszym „Gazomecie”) Koło Sportowe „Stal” (w 1957 r. w miejsce „Stali” utworzono Koło Sportowe „Sparta”). W 1959 r. koło sportowe przy tym zakładzie przekształcono w Klub Sportowy „Ravia”. Klub ten przejął od „Kolejarza” stadion, który został przystosowany do piłki nożnej i lekkoatletyki.
W 1957 roku Kolejowy Klub Sportowy przekształcony zostaje w Rawicki Kolejowy Klub Sportowy Kolejarz Rawicz, na czele, którego stał Zarząd w składzie: Jan Czechowski, Janusz Maruwka, Wacław Warot, Tadeusz Paczkowski, Edmund Walczak, Stanisław Borowski i Józef Stasiak. Nadal bardzo aktywną działalność prowadzi SKS „Sagitta” przy Liceum Ogólnokształcącym. Kontynuatorami działalności Kazimierza Cepurskiego byli Tadeusz Konat, Zygmunt Cieślewicz i Maria Kaczmarek. Do 1970 r. rywalizowały ze sobą dwa kluby „Kolejarz” i „Ravia”, które 17 kwietnia 1970 roku połączono w jeden Międzyzakładowy Klub Sportowy (MZKS). Z upływem czasu zmniejszała się liczba sekcji. W roku jubileuszu 60-lecia Rawickiego Klubu Sportowego, tj. w 1983 r., w MZKS istniały już tylko trzy sekcje: piłki nożnej (ze 105 zawodnikami), lekkiej atletyki (103 zawodników) i koszykówki (75 zawodników). Likwidacji uległy sekcja tenisa stołowego i piłki siatkowej mężczyzn. Piłkarze walczyli wówczas w klasie ligi okręgowej, koszykarze w klasie ligi międzywojewódzkiej, a lekkoatleci próbowali wywalczyć awans do II ligi. Do wyróżniających się zawodników i działaczy w latach powojennych do 1975 roku w poszczególnych dyscyplinach należeli:
 
  • PIŁKA NOŻNA – Adamczewski, Cerba, Flak, Ceglarek, Kycler, Wojciechowski, Kazimierz Urbaniak, Walkowiak, Lurka, Hodura, Kędzia, Domicz, Mikołajczyk, Smektała, Maćkowiak, Suchowiak, Mosiek, Plichta, Sobczak, Wenderski, Wybieralski, Musielak, Skórzewski, Życiak, Przybylski, Polowczyk. Jako trenerzy duży wkład pracy wnieśli Czesław Kossowski, Piotr Mosiek, Marian Kempa. Wieloletnim kierownikiem sekcji był Przemysław Kwiatkiewicz.

 

  • KOSZYKÓWKA – Irena Wasielica, Bożena Szydłowska, Urszula Chudziak, Danuta Pietraszek, Aleksandra Kordylas, Barbara Idziak, Maria Kaczmarek, Gierko, Hupa, Nowak, Michalak, Modrzyński, Żyto, Niedźwiedź, Tatarek, Konat, Matysiak, Talarowski, Staśkowiak, Czemerys, Englert, Rydzoń, Skopiński, Mikołajczyk, Skotnicki, Błaszczak, bracia Zbigniew i Lech Pietraszkowie, Kosik. W pracy trenerskiej brali udział: Stanisław Pietraszek, Jerzy Gierko, Tadeusz Konat, Henryk Żyto i Bronisława Becelanka. Długoletnim kierownikiem sekcji był Włodzimierz Wujec.

 

  • LEKKOATLETYKA - Zbigniew Szczepański, Czesław Śnieżyński, Jerzy Juskowiak, Jerzy Siadek, Józef Popławski, Ewa Filipowska, Krzysztof Ptak. Trenerem i kierownikiem sekcji był Marian Skopiński.

 

  • SIATKÓWKA – Jan Matysiak, Edward Marynowski, Tadeusz Marszałek a wieloletnim kierownikiem sekcji był Bernard Basty.
Od 1970 do 1984 roku czołowe funkcje w Zarządzie MZKS pełnili Jan Jędrasiak, Adam Węgrzyn, Stanisław Pietraszek, Jan Iciaszek, Włodzimierz Pietrzyk, Tadeusz Paczkowski, Grzegorz Szymanowski, Józef Skrzypczak, Bogdan Sarnowski, Michał Maruwka, Stefan Wawrzyniak, Janusz Staśkowiak. W latach 80-tych, z uwagi na powiększające się trudności finansowe klubu, zawieszono działalność w sekcjach: lekkiej atletyki, siatkówki, tenisa stołowego i brydża sportowego. W 1984 r. klub przyjął nową nazwę: Międzyzakładowy Kolejowy Klub Sportowy „Rawia”, przekształcony w 1992 r. w Miejski Kolejowy Klub Sportowy „Rawia”. W tym okresie czasu do 1993 roku czołowymi działaczami byli: Adam Węgrzyn, Andrzej Marszałek, Kazimierz Chudziak, Edmund Puślecki, Ludwik Zaremba, Zdzisław Wolny, Marek Polowczyk, Jan Śpitalniak, Kazimierz Biernat, Edward Nowak, Bogdan Styziński, Stanisław Krenz, Marek Maruwka, Ludosław Domachowski, Piotr Domaniecki, Zbigniew Pietraszek, Wojciech Nowakowski. Od 26 lipca 1993 roku na mocy decyzji nadzwyczajnego Walnego Zebrania MKKS „Rawia” postanowiono, że powstaną autonomiczne sekcje piłki nożnej i koszykówki. Szybko zmieniające się warunki prawne funkcjonowania sportu w Polsce spowodowały, że od 1996 roku dynamicznie rozwijają się jednosekcyjne stowarzyszenia kultury fizycznej zyskujące osobowość prawną. Sporą aktywnością, popartą osiągnięciem znaczących wyników sportowych w latach 1992-2002 poszczycić się może drużyna piłkarska działająca przy Zakładzie Karnym w Rawiczu. Dzięki zaangażowaniu dyrektorów Henryka Żurkowskiego i Lecha Rzepeckiego piłkarze ZK brali udział w Mistrzostwach Polski i Mistrzostwach Europy służb penitencjarnych zdobywając najwyższe laury. Najwyższe osiągnięcia sportowe ostatnich lat z udziałem sportowców pochodzących z Rawicza to: udział w Olimpiadach w Atlancie i Sydney oraz zdobyte medale Mistrzostw Europy i Świata przez zawodnika „Śląska” Wrocław, a mieszkańca Rawicza Roberta Maćkowiaka. Również wiele sukcesów na arenie międzynarodowej odniósł alpejczyk Piotr Karczmarek. Talent i medale Mistrzostw Polski Martyny Operchał w pływaniu, Olimpii Nowak w lekkoatletyce oraz szachisty Piotra Markowskiego w kategoriach młodzieżowych wspaniale rokują na przyszłość. Aktualnie w Gminie Rawicz zarejestrowanych jest 16 Stowarzyszeń Kultury Fizycznej. Są to:
  • KLUB PIŁKARSKI „RAWIA”, którego seniorzy po kilku latach gry w III lidze obecnie grają w lidze okręgowej. Od sierpnia tego roku nastąpiły zmiany w Zarządzie klubu na czele, którego stanął wieloletni zawodnik i działacz piłkarski Stanisław Przybylski.
  • RAWICKI KOSZYKARSKI KLUB SPORTOWY „RAWIA” – I zespół po okresie gry w III lidze w obecnym sezonie po raz pierwszy w historii zagra w II lidze. W klubie wzorcowo prowadzona jest praca z młodzieżą. Pierwszym prezesem po 1996 roku samodzielnego klubu był Marek Nowaczyk. Obecnie zarządem kieruje prezes Grzegorz Ceglarek.
  • LUDOWY KLUB SPORTOWY „SARNOWIANKA” prowadzący działalność w piłce nożnej. Seniorzy biorą udział w rozgrywkach A klasy. Aktywnymi działaczami są: Kazimierz Damazyn, Zygmunt Wolny, Marek Polowczyk a prezesem klubu jest Tadeusz Pięta.
  • MIĘDZYSZKOLNY UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „KADET” – prowadzący od 1998 roku działalność lekkoatletyczną ze sporymi sukcesami. Honorowym prezesem jest olimpijczyk Robert Maćkowiak, rawiczanin startujący. Zarządem kieruje Mieczysław Umławski.
  •  UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „PELIKAN DĘBNO POLSKIE” prowadzący pracę z młodzieżą oraz grającą w B klasie drużyną seniorów na wyremontowanym stadionie dzięki staraniom miejscowych działaczy z sołtysem Zbigniewem Lubawym, Teofilem Cichowlasem i prezesem Waldemarem Drzewieckim.
  • UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „WODNIK” – z prezesem Maciejem Orłowskim prowadzi z dużym powodzeniem działalność pływacką.
  • RAWICKI KLUB SPORTOWY „KOLEJARZ” - odrodzenie „czarnego sportu” nastąpiło w latach dziewięćdziesiątych, za sprawą Społecznego Komitetu Reaktywowania Sportu Żużlowego w Rawiczu, którego pierwszym przewodniczącym był Jan Śpitalniak. W czynie społecznym wybudowano tor żużlowy na rawickim stadionie przy ul. Grota-Roweckiego. Od kilku lat drużyna występuje w I lidze. Po wielu latach prezesury Adama Aleksandra zmienił w tym roku Alojzy Teodorczyk.
  • RAWICKI KLUB SPORTOWY „PAVART” – to nowa dyscyplina speedrower. Rawicz jest czołowym klubem w Polsce. Staraniem działaczy odbyły się w Rawiczu najpierw Mistrzostwa Europy w tej dyscyplinie (w 1996 r.), a następnie Mistrzostwa Świata (1999 r.). Prezesem jest Andrzej Włodarczyk.
  • UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „OLIMP SARNOWA” pracujący z młodymi koszykarkami i judokami. Prezesem jest Dariusz Miernik.
  • MIĘDZYSZKOLNY UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „KORONA RAWBUD RAWICZ” – z powodzeniem prowadzący działalność szachową. Głównym animatorem działalności jest Włodzimierz Markowski.
  • POWIATOWE ZRZESZENIE LUDOWE ZESPOŁY SPORTOWE działające od 2002 roku kontynuuje bogate tradycje sportowe LZS-ów w środowisku wiejskim. Działalnością kierują Zdzisław Maćkowiak i Henryk Wysoki.
  • POWIATOWY SZKOLNY ZWIĄZEK SPORTOWY – w związku ze zmianą struktury organizacyjnej i terytorialnej kraju przekształceniom organizacyjnym uległ Szkolny Związek Sportowy. W 1999 roku powstał w Rawiczu Powiatowy Szkolny Związek Sportowy. Organizowane są szkolne imprezy sportowe, a także zawody z udziałem reprezentacji szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich. Najpopularniejszymi dyscyplinami wśród uczniów są lekka atletyka (w tym biegi przełajowe), koszykówka, piłka nożna, pływanie, tenis stołowy. Wiele sukcesów na arenie wojewódzkiej ze złotymi medalami Gimnazjum w Sierakowie i 1 LO w koszykówce chłopców. Działalności przewodzą Zbigniew Lipowicz i Piotr Domaniecki.
  • Ponadto okazjonalną działalność sportową prowadzą UKS „JEDYNKA”, UKS „TRÓJKA”, UKS „SET”, UKS „LIDER” ORAZ SKS „SAGITTA”.
Obecnie, w początkach XXI w. Rawicz dysponuje następującą bazą sportową:
  • dwa stadiony, w tym jeden z torem żużlowym, tor speedrowerowy, dwie hale sportowe w tym nowo otwarta środowiskowa hala przy gimnazjum w Sierakowie z widownią na 300 osób, kryta pływalnia o wymiarach 25 na 12,5 m (z widownią na 300 osób), korty tenisowe, siłownia. Większość tych obiektów administrowana jest przez Ośrodek Sportu i Rekreacji.
W trudnych czasach, braku dostatecznej wysokości środków finansowych znaczącą rolę odgrywa wsparcie, jakie dla działalności sportowej kieruje samorząd gminny. Rawicka gmina w porównaniu z analogicznymi grupami gmin w Polsce przeznacza na sport znacząco więcej środków. W 2002 roku w budżecie Gminy Rawicz na kulturę fizyczną przeznaczono 46, 10 zł na jednego mieszkańca, gdy średnia w porównywalnych gminach to 37,30 zł, w powiecie rawickim 28,30 zł, a w Polsce 29,30 zł na jednego mieszkańca. Jednak bardzo często przełożenie na wynik sportowy ma wsparcie finansowe sponsorów sportu. Z naszego terenu działalność sportową od wielu lat popierają finansowo firmy: Rawag, Rawbud, Insbud, Ferrpol, Amit, Mikor, PHU Pieprzyk, PHU Gierlik, Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, Gazomet, Państwo Jankowiakowie ze sklepów Big Star, Adidas, Wrangler, Elmarsport, Beta, apteki Joanny i Jacka Koczorowskich, PH Boka, DbP Products, Eka-Bruk, Autokar, Luks, ZPB Karczmarek, Zakłady Mięsne Folmas, Piekarnia Kazimierza Damazyna, Gospodarstwo Pomocnicze przy Zakładzie Karnym, sklepy RTV i AGD Colins, sklep Era, Impakt, Spółdzielnia Inwalidów Rozwój, Zakład Górnictwa Nafty i Gazu Kopalnia Załęcze.
DO GÓRY